Fonksiyonel donma nedir? Stresle tetiklenen bedensel kilitlenme tepkisi
Psikiyatri Uzmanı Dr. Sema Bayçın, nörolojik bir sorun olmaksızın gelişen fonksiyonel donma durumunun sinir sisteminin bir savunma mekanizması olduğunu belirtti.
Bilge Diş Hekimi 
Melike Türk | Bilge Diş Hekimi
İZMİR / TÜRKİYE — Psikiyatri Uzmanı Dr. Sema Bayçın, bireylerin aşırı stres ve travma karşısında yaşadığı aniden hareket edememe veya konuşamama durumunun, irade dışı gelişen "fonksiyonel donma" tepkisi olduğunu açıkladı.
Günlük yaşamda bedenin adeta kilitlenmesiyle sonuçlanan bu tablo, ciddi bir nörolojik hasar saptanmamasına rağmen kişinin yaşam kalitesini düşüren gerçek bir bedensel deneyim olarak tanımlanıyor. Batıgöz Sağlık Grubu Balçova Cerrahi Tıp Merkezi’nde görevli Uzm. Dr. Sema Bayçın’a göre bu durum, beynin tehlike algısı yükseldiğinde sinir sistemini koruma amacıyla devreye soktuğu otomatik bir savunma mekanizmasıdır.
Sinir sisteminin otomatik savunma mekanizması
Tehlike anında sinir sisteminin "savaş, kaç ya da don" seçeneklerinden birini seçtiğini belirten Bayçın, donma tepkisinin dışarıdan hareketsiz kalma şeklinde görüldüğünü ifade etti. Bu sürecin bir rol yapma olmadığını vurgulayan Bayçın, kişinin çevresini algılamasına rağmen tepki veremediği bu durumun geçici ancak tekrarlayıcı olabileceğine dikkat çekti.
Fonksiyonel donma nörolojik değil psikobiyolojik bir tablodur
Yaşanan ataklar sırasında kişilerin felç geçirme şüphesiyle acil servislere başvurduğunu kaydeden Uzm. Dr. Bayçın, organik bir hasar saptanmasa dahi durumun gerçek olduğunu dile getirdi. Beyin ve beden arasındaki iletişimin geçici olarak bozulduğunu belirten uzman, hastaların "abartıyorsun" gibi ifadelerle damgalanmasının stres düzeyini artırarak iyileşme sürecini baltalayabileceği konusunda uyardı.
Toplumsal destek ve erken tedavi iyileşme sağlıyor
Tedavi sürecinde toplumsal farkındalığın önemine değinen Bayçın, destekleyici bir çevrenin iyileşmenin temel taşlarından biri olduğunu belirtti. Fonksiyonel donmanın anksiyete ve travma sonrası stres bozukluğu gibi durumlarla birlikte görülebileceğini ifade eden uzman, belirtiler ne kadar erken ele alınırsa kronikleşmenin o kadar hızlı önlenebileceğini vurguladı.
Bayçın, "Fonksiyonel donma yaşayan kişiler kontrolü kaybetmez; sinir sistemleri aşırı yük altındadır. Doğru destekle beyin yeniden denge kurabilir," diyerek psikiyatrik desteğin sinir sistemini düzenlemeye yönelik bilimsel bir yaklaşım olduğunu hatırlattı.
